If you'd like to support this blog and are interested in setting up an ant farm to watch ant-doctors and medics in action, check out https://canada-ant-colony.com for all your ant needs.
ਕੀੜੀ-ਡਾਕਟਰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਅੰਗ ਕੱਟਦੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੇਠਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਕੀੜੀਆਂ ਦੇ ਰੌਣਕ-ਭਰੇ ਸਮਾਜ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸਿਹਤ-ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਰਸਾਇਣਕ ਜੰਗ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਛੂਤ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਰੋਧਕਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਅੱਧਾ ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਠਿਕਾਣਾ ਦੇ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥੈਚ ਕੀੜੀ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਬਾਗ਼ੀ ਕੀੜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੇ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਅਸਰਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਨਤ ਜੁਗਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ—ਰੋਗਾਣੂਨਾਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਇਕਾਂਤਵਾਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਦੂਰੀ ਤੱਕ—ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੁਚੱਜੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰੀ ਰੋਗਾਣੂ-ਮੁਕਤੀ
ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਥੈਚ ਕੀੜੀ Formica paralugubris ਨੂੰ ਲਓ। ਕਈ ਲੱਖ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕੀੜੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੋਗਾਣੂ-ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਨਤ ਤਰੀਕਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਮੰਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਿੱਕੇ ਰਸਾਇਣ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਆਪਣੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਵਿਚਲੇ ਫ਼ਾਰਮਿਕ ਐਸਿਡ ਨੂੰ ਰੋਗਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਰੁੱਖੀ ਰਾਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਰੋਗਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਲ੍ਹਣੇ ਉੱਤੇ ਪਰਤ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਲ੍ਹਣੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਚਾਰਾ ਲੱਭ ਕੇ ਮੁੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੀੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਸੂਖਮ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਬਸਤੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਰਾਲ ਦੇ ਉੱਲੀ-ਰੋਧੀ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਨੂੰ Metarhizium brunneum ਵਰਗੇ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਅਭੇਦ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਲੀ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਆਬਾਦੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਰਾਲ ਨਾਲ Formica paralugubris, ਜੋਂਗਹਿਊਨ ਪਾਰਕ ਵੱਲੋਂ
ਕੁਝ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ਼ਸਲ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੀੜੀਆਂ, ਅਲਬੋਮਾਈਸਿਨ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ MRSA ਵਰਗੇ ਦਵਾਈ-ਰੋਧੀ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੜ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦਵਾਈ-ਰੋਧੀ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਲਈ ਇਲਾਜਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਜੋਂ ਕੀੜੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੋਗਿਕਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਖੋਜਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅੰਗ ਕੱਟਣਾ ਅਤੇ ਸਰਜਰੀ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੀ ਕੀੜੀਆਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਹੈ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਆਲ੍ਹਣਾ-ਸਾਥੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ C. floridanus ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕੀੜੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਸਮਝਣ ਲਈ ਵਿਹਾਰਕ ਅਤੇ ਸੂਖਮਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕੀੜੀ ਦੀ ਲੱਤ ਫੀਮਰ 'ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੀੜੀਆਂ ਲੱਤ ਦੇ ਜੋੜ ਨੇੜੇ ਕੱਟ ਕੇ ਖ਼ਰਾਬ ਅੰਗ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੀੜੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਇਸ ਤੇਜ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕੀੜੀ ਦੇ ਬਚਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸੱਟਾਂ ਲੱਤ ਦੇ ਹੋਰ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ (ਪੈਰ ਦੇ ਨੇੜੇ) ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਤਾਂ ਆਲ੍ਹਣਾ-ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਅੰਗ ਕੱਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਸੱਟ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।
VIDEO
ਅੰਗ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਜੀਊਂਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਪੈਂਦਾ ਦਿਸਿਆ ਜਦੋਂ ਇਹ ਰੋਗਾਣੂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੀੜੀਆਂ ਲਾਗ ਲਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹਿ ਗਈਆਂ। ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਮਾਈਕ੍ਰੋ-CT ਸਕੈਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਕੀੜੀਆਂ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹੀਮੋਲਿੰਫ਼ (ਕੀੜੀ ਦਾ ਖ਼ੂਨ) ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੀਮੋਲਿੰਫ਼ ਦੇ ਵਹਾਅ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਫੀਮਰ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫੀਮਰ ਦੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਹੌਲਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਆਲ੍ਹਣੇ ਦੀਆਂ ਸਾਥੀ ਕੀੜੀਆਂ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅੰਗ ਕੱਟ ਸਕਣ।
ਸਮਾਜਿਕ ਦੂਰੀ
ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਦੌਰਾਨ, ਕੀੜੀਆਂ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਡੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ: ਸਮਾਜਿਕ ਦੂਰੀ। University of Bristol ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ ਕੀੜੀਆਂ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਤੁਰੰਤ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੰਗਸ ਨਾਲ ਲਾਗੀਆਂ ਕੀੜੀਆਂ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸਿਹਤਮੰਦ ਕੀੜੀਆਂ ਨੇ ਚਾਰਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੀੜੀਆਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇਕਾਂਤਵਾਸ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰ ਕੀੜੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਪਰਕ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਲਾਗ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕੀੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀਗਤ QR ਕੋਡ ਵਰਤੇ। (ਫੋਟੋ: Timothée Brütsch, University of Lausanne)
ਟੀਕਾਕਰਨ ਫਿਰ ਵੀ, ਭਾਵੇਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੀੜੀਆਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਦੂਰੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਾਂਤਵਾਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਹਾਲ ’ਤੇ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕੀੜੀਆਂ “ਸਮਾਜਿਕ ਰੋਗ-ਰੋਧਕਤਾ” ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਰੋਗਾਣੂ ਦੇ ਪਤਲੇ ਕੀਤੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕੀੜੀ ਫਫੂੰਦ ਦੇ ਬੀਜਾਣੂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ-ਗ੍ਰਸਤ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਚੱਟਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਬੀਜਾਣੂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਸਹਿਣਯੋਗ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ’ਤੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਾਲਾ ਸੰਪਰਕ ਟੀਕਾਕਰਨ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਕੀੜੀਆਂ ਦੇ ਰੋਗ-ਰੋਧਕ ਤੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਗਾਣੂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੀ ਸਿਲਵੀਆ ਕ੍ਰੇਮਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਵਿਹਾਰ ਪੂਰੀ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਰੋਗ-ਰੋਧਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਫੂੰਦ-ਰੋਧੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨਾਂ ਦਾ ਵਧਿਆ ਉਤਪਾਦਨ ਪੂਰੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਫਫੂੰਦ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਮਾਜਿਕ ਰੋਗ-ਰੋਧਕਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਲਗਭਗ 2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕੀੜੀਆਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਰਦੀਆਂ ਹਨ—ਇੰਨੇ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਇਹ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਦਰ ਹੈ।
ਕੀੜੀਆਂ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਰੋਗ-ਰੋਧਕ ਤੰਤਰ
ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਦਵਾਈ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਹੱਲ ਕੀੜੀਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਅਣਖੋਜੇ ਔਸ਼ਧੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਰਸਾਇਣਕ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਹਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀੜੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਬਚਣ ਲਈ ਜੂਝਣ ਵਾਲੇ ਇਕੱਲੇ ਕੀੜੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੇ “ਸਮਾਜਿਕ ਰੋਗ-ਰੋਧਕ ਤੰਤਰ” ਦੀਆਂ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਤੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਕੀੜੀ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਪੂਰੀ ਬਸਤੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਜਦੋਂ ਕਾਲੀਆਂ ਬਾਗ਼ੀ ਕੀੜੀਆਂ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ, ਜੀਵੰਤ ਬਣਤਰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਢਲਣਯੋਗ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮਨੁੱਖੀ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਸੁਝਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਥਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਜੋ ਲੇਆਉਟ ਜਾਂ ਹਵਾ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਅਸਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ।
ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਿਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਕੀੜੀਆਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਦੇ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਾਲੇ, ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਵਧੇਰੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੂਰੀ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਫਫੂੰਦ ਦੇ ਬੀਜਾਣੂ ਮੁੜ ਵੰਡਣ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਤ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਗ-ਰੋਧਕਤਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਬੋਝ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਕਰਾਮਕ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਜਾਂ “ਛੂਤ ਵਾਲੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ” ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਕੇ ਕਿ ਬਸਤੀ ਦੇ ਹਰ ਮੈਂਬਰ ਦਾ ਰੋਗਾਣੂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸੰਪਰਕ ਹੋਵੇ, ਕੀੜੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕੀੜੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਲੋਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਸਾਇਣਕ ਬਚਾਅ, ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਹਾਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੁੰਝਲ ਕੇ ਇੱਕ ਲਚਕੀਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਰੋਗ-ਰੋਕੂ ਤੰਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਢਲਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੰਨੀ ਸਟੀਕਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕੀਟ-ਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਸਮਝ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸੰਕਰਮਣਾਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਬਾਰੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਥੈਚ ਕੀੜੀ ਦੀਆਂ ਰਸਾਇਣ-ਲੇਪੀਆਂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਲੀ ਬਾਗ਼ੀ ਕੀੜੀ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਆਲ੍ਹਣਾ-ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਤੱਕ, ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿੱਕੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਸਬਕ ਵੱਡੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੀੜੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਦੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਮਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਸਾਡੀ ਵਾਰੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
Sebastian Stockmaier et al. , ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਦੂਰੀ। Science 371 , eabc8881 (2021). DOI:10.1126/science.abc8881
Frank, Erik.T. et al., ਕੀੜੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰਮਣ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਲੱਤਾਂ ਕੱਟਣਾ। Current Biology, Volume 34, Issue 14, 3273 - 3278.e3
Pull CD, Cremer S. ਇਕੱਠੇ ਕਲੋਨੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੀੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਰੋਗ-ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਰੇ ਹੋਏ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। BMC Evol Biol. 2017 Oct 13;17(1):219. doi: 10.1186/s12862-017-1062-4. PMID: 29025392; PMCID: PMC5639488
Milutinović, B. et al. (2020) ‘ਸਮਾਜਿਕ ਰੋਗ-ਰੋਕੂ ਸਮਰੱਥਾ ਇਕੱਠੇ ਸੰਕਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ’, Ecology Letters , 23(3), pp. 565–574. doi:10.1111/ele.13458.
Brütsch T, Jaffuel G, Vallat A, Turlings TC, Chapuisat M. ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਕੀੜੀਆਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਰਾਲ ਉੱਤੇ ਫਾਰਮਿਕ ਐਸਿਡ ਲਗਾ ਕੇ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਰੋਗਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਪਦਾਰਥ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। Ecol Evol. 2017 Mar 6;7(7):2249-2254. doi: 10.1002/ece3.2834. PMID: 28405288; PMCID: PMC5383563.
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਬਲੌਗ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਕੀੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕੀੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਲਈ https://canada-ant-colony.com ਦੇਖੋ (ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹੋ)
