راهنمای غذا دادن به مورچهها
هیجانانگیزترین لحظهٔ تکرارشونده برای بیشتر مورچهداران احتمالاً غذا دادن به مورچههایشان است. تماشای هجوم آنها به اولین حشرهٔ زندهای که به آنها میدهید یا دیدن اینکه چطور غذا را میان اعضای کلونی تقسیم میکنند، واقعاً جذاب است. پرسشهای «چطور به مورچههایم غذا بدهم؟» و «به مورچههایم چه بدهم؟»
این راهنما به هر دوی این پرسشها پاسخ میدهد.
بهطور خلاصه:
- مورچهها به پروتئین (ترجیحاً حشرات، اما بعضی گونهها میتوانند دانه هم بخورند) و کربوهیدرات (معمولاً قندهای مایع) نیاز دارند.
- ظرفهای غذای مایع راهی عالی برای اطمینان از دسترسی همیشگی مورچهها به غذا هستند.
- برای مورچهها رژیمهای غذایی مصنوعیِ همهکاره یا ژله نخرید.
- بهترین کار این است که روزی یک بار به مورچهها غذا بدهید، اما هرچه کلونی بزرگتر شود، فاصلهٔ دفعات غذا دادن اهمیت کمتری پیدا میکند.
- اگر مورچهها پروتئین حیوانی را نخورند، باید پس از چند روز آن را جمع کنید.
- میتوان به مورچههای داخل لولهٔ آزمایش با پیپت کوچک، خلالدندان یا سیخ چوبی باربیکیو قند داد.
- ملکههای بنیانگذار گونههای کاملاً کلویسترال تا پیش از بهوجودآمدن کارگرها به غذا نیازی ندارند، اما بهتر است به آنها غذا بدهید.
به مورچههایم چه بدهم؟
مورچهها هم به منبع پروتئین و هم به منبع کربوهیدرات نیاز دارند. در بیشتر موارد، منبع پروتئین معمولاً باید حیوانی و به شکل حشره باشد و کربوهیدراتها نیز به شکل قند تأمین شوند.
پروتئین
برای تأمین پروتئین، تغذیه باید با توجه به اندازهٔ کلونی تغییر کند. بهطور کلی، لاروها و ملکههای کلونی پروتئین میخورند و مورچههای بالغ قند مصرف میکنند. بااینحال، پژوهشهایی نشان میدهند که قندها نیز باعث بلوغ سریعتر نوزادان میشوند.
گروه نسبتاً کوچکی از مورچهها (معمولاً چند گونه از زیرخانوادهٔ Myrmicinae) دانهخوار هستند و دانه میخورند. گزینههای زیادی برای تغذیهٔ آنها وجود دارد. برای گونههای بزرگتر، مثل Messor و Pogonomyrmex، میتوان از دانههای بزرگتر استفاده کرد. بعضی گونهها وقتی بالغ میشوند حتی از دانههایی به بزرگی هستهٔ گیلاس استفاده میکنند؛ به این صورت که اجازه میدهند دانه جوانه بزند و بعد آن را خالی میکنند. دربارهٔ گردو، چمن آبی کنتاکی، دانهٔ نیجر، آمارانت، قاصدک، دانهٔ پرندگان، ارزن، دانهٔ خشخاش و حتی پلت ماهی بهعنوان جایگزین چیزهای خوبی شنیدهام. برای گونههای کوچکتر، مهم است مطمئن شوید دانهها آنقدر کوچک باشند که بتوانند بخورند. بعضی گونهها، مثل Aphaenogaster، فقط بخشهای گوشتی دانه را میخورند که الایوزوم نام دارند؛ این فرایند «Myrmechocory» نامیده میشود.
کلنیهای کوچکتر که دانه نمیخورند باید حشرات کوچک و مرده یا تکههایی از حشرات را دریافت کنند. توصیه نمیکنم به کلنیهای کوچک حشرات زنده بدهید، چون اغلب از پس شکار آنها برنمیآیند. شخصاً شنیدهام که پاهای جیرجیرک را جایگزین خوبی میدانند. بااینحال، خودم مگسهای میوه را جایگزین بهتری میدانم. ما کشت مگس میوهٔ بدون بال و همچنین کیتهای پرورش مگس میوه ارائه میکنیم. بااینحال، بهتر است انواع مختلفی از حشرات خوراکی را بدهید تا مطمئن شوید مورچهها طیف کاملی از مواد مغذی را دریافت میکنند. ما انواع حشرات خوراکی، هم زنده و هم بهزودی حشرات نگهداریشده، را اینجا ارائه میکنیم.
برای کشتن حشرات پیش از خوراندن، بسیاری از افراد آنها را منجمد یا آبپز میکنند. این کار برای از بین بردن عوامل بیماریزا و آفتکشها احتیاطی است و برای بعضیها از کشتن دستی آنها، مثلاً با له کردن سر یا روش دیگری که صدای «چلپ» بدهد، راحتتر است.
در مورد حشرات وحشی، از نظر فرضی هیچ ایرادی در استفاده از آنها نیست. بااینحال، باید دقت کرد که از منطقهای عاری از آفتکش جمعآوری شده باشند، چون آفتکشها مورچهها را میکشند (اصلاً برای همین طراحی شدهاند). علاوه بر این، حشرات وحشی بیشتر احتمال دارد حامل عوامل بیماریزا یا انگلهایی باشند که ممکن است به مورچهها منتقل شوند.
حشرات نگهداریشده (تازه، نه خشکشده) را میتوان به مورچهها داد. به نظر میرسد مورچهها کمتر به آنها رغبت نشان میدهند، اما بااینحال جایگزین مناسبی هستند، بهخصوص برای کسانی که دوست ندارند خودشان حشرات را بکشند.
«غذای انسان» را مورچهها هم اغلب میپذیرند. شاید این را در آشپزخانه، پیکنیک یا وقتی خوراکیای را جا گذاشتهاید تجربه کرده باشید. برای تأمین پروتئین، گوشت و ماهیِ فراورینشده یا کمفراوریشده برای مورچهها مناسب است. بهطور خاص به یاد دارم که گونهٔ Crematogaster ظاهراً به قزلآلا علاقهٔ زیادی دارد. این غذاها حاوی بعضی مواد مغذی موردنیاز مورچهها هم هستند که بهندرت از جاهای دیگر به دست میآورند (فکر میکنم نمک باشد؟)
همچنین شاید مهم باشد بدانید که گونههای کامپونوتوس برای باکتریهای رودهشان به اوره یا اسید اوریک نیاز دارند. بسیاری از آنها چندین سال زنده میمانند و بعد از آن از بین میروند (البته استثناهایی هم وجود دارد). این کمبود را میتوان با خوراندن موریانه، سوسک و (احتمالاً) مگس میوه جبران کرد. بعضی از مورچهداران تلاش کردهاند با ادرار مکمل غذایی تهیه کنند. بااینحال، تا آنجا که میدانم، نتیجهٔ قابلتوجهی در پی نداشته و تنها غذای زندهای بوده که بوی بد میدهد.
هشدار به خریداران:
بسیاری از فروشگاههایی که مورچه و لوازم نگهداری مورچه میفروشند، رژیمهایی حاوی پروتئین و کربوهیدرات را بهعنوان غذای «همهکاره» برای مورچهها عرضه میکنند. مشتریان ناآگاه یا کسانی که با یادآوری مزارع ژلی بسیار رایج گذشته دلتنگ آنها میشوند، بهراحتی این محصولات را میخرند.
در ابتدا، این ژلهها ممکن است خرید خوبی به نظر برسند، چون مورچهها معمولاً از آنها استقبال میکنند. بااینحال، استقبال مورچهها هرگز نباید تنها معیار سودمندی یک غذا برای سلامت کلونی باشد، چون مورچهها هر چیزی را که قند داشته باشد میخورند (نگاه کنید به: طعمههای مورچهکش و دیگر آفتکشهای طعمهای). این محصولات معمولاً هیچ فایدهٔ چشمگیری برای مورچهها ندارند.
تاکنون هیچ غذای مصنوعی مورچه که از نظر تجاری مقرونبهصرفه باشد و امکان رشد بلندمدت را فراهم کند، وجود ندارد. رژیمهایی که در آزمایشگاهها مؤثر بودهاند، فقط در کنار رژیم جداگانهای از حشرات و قند کارایی دارند. این مواد میتوانند مکمل غذایی باشند، اما به هیچوجه برای مورچهها سودی نخواهند داشت.
قندها
در میان قندها، محلولهای پرطرفدار زیادی در بازار وجود دارد. من خودم به شهد مورچهٔ بایفورمیکا سانبرست علاقه دارم، چون یکی از معدود، اگر نگوییم تنها، محلولهای کاملاً قندی است که برای رشد بلندمدت کلونی و تمایل مورچهها به خوردن آن بهینه شده است.
بااینحال، خیلیها ترجیح میدهند از گزینههای دیگری مثل شکر یا عسل استفاده کنند. بهطور کلی، نسبت ۴ به ۱ آب به شکر ایدهآل است. باید توجه داشت که آبشکر خیلی بهتر از عسل است، چون احتمال گیر افتادن مورچهها در عسل کمتر است. همچنین مهم است که عسل را رقیق نکنید، چون این کار رشد باکتریها را افزایش میدهد.
من هم که کانادایی هستم، شیرهٔ افرا را ترجیح میدهم؛ ظاهراً هم رقیقشده و هم خالص مؤثر است.
در گذشته از شهد مخصوص مرغ مگسخوار و شهد مخصوص پریشاهرخ هم استفاده شده و مورچهها از آنها استقبال کردهاند. بااینحال، نمیتوانم اثربخشیشان را تضمین کنم.
یک آزمایش سرگرمکننده این است که با رنگ خوراکی، نوعی شربت قندی مایع را رنگ کنید و ببینید شکم مورچهها با رنگ دلخواهتان باد میکند. حتماً در این آزمایش از رنگ خوراکی استفاده کنید، چون رنگهای غیرخوراکی ممکن است برای مورچهها مضر باشند.
چطور مورچههایم را تغذیه کنم؟
روش غذا دادن به مورچههایتان به چیدمان و اندازهٔ کلنی بستگی دارد. بهطور کلی، میتوان به کلنیهای آزمایشی در لوله، با سیخ کوچک کباب، خلالدندان، ظرف فویلی، سرنگ، پنبهٔ آغشته به شکر یا شکلهای دیگر غذا داد. برای بیشتر ملکهها یک قطره یا کمتر کافی است. مطمئن شوید مقدار غذا آنقدر باشد که آن را بنوشند؛ در غیر این صورت، اگر روی نوزادان بچکد و کارگرهای کافی برای تمیزکردن کامل آنها نباشند، ممکن است به نوزادان آسیب برساند. گونههای کوچک نیز ممکن است در قطرههای شربت قندی غرق شوند. در آخر، اگر مورچهها آبقند را جای مناسبی برای ریختن زبالههایشان بدانند، تمیزکردن آن ممکن است دشوار شود.
برای ملکههای نیمهکلونیبنیانگذار و کلنیهای دارای کارگر، استفاده از محوطهٔ بیرونی بسیار توصیه میشود. میتوان غذا را مستقیماً در محوطهٔ بیرونی گذاشت.
ظرفهای غذاخوری و غذاخوریهای مایع در بازار نگهداری مورچه رواج زیادی پیدا کردهاند. من شخصاً غذاخوریهای byFormica را پیشنهاد میکنم، چون با نیروی جاذبه کار میکنند و نمیگذارند مورچهها با انباشتن بستر روی غذاخوریها، آن را خالی کنند. غذاخوریهای مایع نگهداری از مورچهها را بسیار آسانتر میکنند و باعث میشوند لازم باشد فقط هر چند هفته یکبار به آنها شربت قندی بدهید.
هر چند وقت یکبار باید به مورچههایم غذا بدهم؟
مورچهها باید اغلب و در مقدارهای کم تغذیه شوند. برای کلنیهای کوچک، یک قطره شربت قندی و یک مگس سرکه هر ۳ روز کافی است. با رشد کلنی، نیاز مورچهها به غذا افزایش مییابد. وقتی همهٔ غذا ناپدید شد یا بیرون انداخته شد، باید غذای تازه جایگزین شود.