اسم من زک است و از سال ۲۰۱۶ مورچه پرورش می‌دهم. نگهداری از مورچه سرگرمی شگفت‌انگیزی است؛ درواقع، جامعه‌ای را روی میز کارتان دارید. می‌توانید رشدشان را از یک ملکه تا جامعه‌ای پرجنب‌وجوش تماشا کنید که سامانه‌های مدیریت پسماند، دفاع و حتی مراقبت‌های بهداشتی مخصوص خود را دارند. راه‌اندازی و پرورش کلونی مورچه به دانش و تجهیزات اولیه نیاز دارد، اما می‌تواند تجربه‌ای بسیار لذت‌بخش و آموزنده باشد. قدیمی‌ترین کلونی‌هایی که اکنون دارم حدود ۵ ساله‌اند، اما دوستانی دارم که کلونی‌هایشان تقریباً دو برابر این مدت دوام آورده‌اند.
در اینجا راهنمای گام‌به‌گام شروع کار، همراه با نکته‌ها و ترفندهایی برای شاد و سرحال نگه‌داشتن مورچه‌هایتان آمده است.
به چه چیزهایی نیاز دارم؟
مورچه‌ها
- ملکه مورچه یا کلونی اولیه (یا بن خرید کلونی مورچه)
محل نگهداری
- ۱ عدد لوله آزمایش (به‌جای آن، لوله آبیاری که در گل‌فروشی‌ها فروخته می‌شود نیز می‌تواند کافی باشد.)
- گلوله‌های پنبه‌ای
- محوطه بیرونی لوله آزمایش (اختیاری)
- فرمیکاریوم و محوطه بیرونی (معمولاً با هم فروخته می‌شوند یا می‌توانید خودتان بسازید)
غذا دادن
- عسل، شکر یا غذای آماده مورچه
- حشرات خوراکی، مانند جیرجیرک، میل‌ورم یا سوسک.
- ظرف‌های خوراک مایع مورچه
لوازم متفرقه
- کابل گرمایشی یا پد گرمایشی
- فلوآن
- موچین
- یخچال، خنک‌کننده شراب یا گاراژ (در مناطق معتدل)
مرحله ۱: درباره گونه‌های مختلف مورچه تحقیق کنید
پیش از تهیه مورچه، مهم است که با گونه‌های مختلف آشنا شوید و گونه‌ای مناسب مبتدیان انتخاب کنید. نگهداری از بعضی گونه‌ها آسان‌تر است و به‌خوبی با شرایط اسارت سازگار می‌شوند. گونه‌های محبوب برای مبتدیان عبارت‌اند از:
- Lasius niger (مورچه باغی سیاه): رایج است و نگهداری آسانی دارد. بسیار مقاوم و فعال است.
- Formica subsericea (مورچه صحرایی ابریشمی): از Lasius niger بزرگ‌تر است. واکنش بسیار تهاجمی هنگام غذا خوردن دارد، اما نگهداری از کلونی‌های کوچک آن می‌تواند دشوار باشد.
- Tetramorium immigrans (مورچه پیاده‌رو): بسیار مقاوم است. سریع رشد می‌کند و اشتهای زیادی دارد.
- Camponotus spp. (مورچه‌های نجار): مورچه‌های بزرگ‌تری هستند که رشد کندتری دارند و سرباز تولید می‌کنند.
- Pogonomyrmex spp. (مورچه‌های دروگر): این مورچه‌ها که عمو میلْتون به شهرت رساند، بسیار مقاوم‌اند، گرما را دوست دارند و از دانه‌ها تغذیه می‌کنند.
مرحلهٔ ۲: تهیهٔ ملکهٔ مورچه یا کلونی آغازین
ملکه قلب کلونی شماست، بنابراین تهیهٔ ملکه‌ای سالم ضروری است. در ادامه چند روش برای تهیهٔ ملکه آمده است:
- یک ملکه را به دام بیندازید و این کار را در فصل پرواز جفت‌گیری (بهار و تابستان برای بسیاری از گونه‌ها) انجام دهید. در روزهای گرم و مرطوب پس از باران، دنبال ملکه‌های بال‌دار بگردید. می‌توان آن‌ها را از روی سینه و شکم بزرگشان تشخیص داد. انجمن‌های آنلاین مانند formiculture می‌توانند به شناسایی گونه‌ای که گرفته‌اید کمک کنند.
- یک ملکه و کلونی آغازین را از فروشندهٔ معتبر مورچه بخرید. بیشتر کشورها قوانین مشخصی برای نگهداری گونه‌های مورچه دارند و اغلب خرید آن‌ها از محل‌های مجاز را نیز محدود می‌کنند. مطمئن شوید نگهداری از آن گونه در منطقهٔ شما قانونی است. می‌توانید کلونی‌ها را برای فروش در کانادا و در ایالات متحده در اینجا پیدا کنید.
خرید یک کلونی کوچکِ آغازین به شما امکان می‌دهد به مرحلهٔ ۵ (نگهداری مورچه در لولهٔ آزمایش) بروید. خرید کلونی‌ای که آمادهٔ انتقال به فرمیکاریوم باشد (۱۰ تا ۲۵ کارگر برای مورچه‌های بزرگ، ۲۵ تا ۵۰ کارگر برای مورچه‌های کوچک)، به شما امکان می‌دهد به مرحلهٔ ۶ (انتقال مورچه‌ها به فرمیکاریوم) بروید.
مرحلهٔ ۳: آماده‌سازی موقت لولهٔ آزمایش (برای ملکه‌های وحشی)
چیدمان لولهٔ آزمایش شرایط طبیعی را شبیه‌سازی می‌کند و برای تشکیل کلونی ایدئال است. این مرحله فقط زمانی لازم است که خودتان ملکه‌ای را پیدا کرده باشید. مورچه‌های بیشتر فروشندگان از قبل در چیدمان لولهٔ آزمایش عرضه می‌شوند.
- یک‌سوم لولهٔ آزمایش را از آب پر کنید.
- یک توپ پنبه وارد کنید تا مخزن آب تشکیل شود و از نشت آب جلوگیری کند.
- ملکهٔ مورچه را در بخش خشک قرار دهید و دهانه را با یک توپ پنبهٔ دیگر ببندید.
مرحلهٔ ۴: منتظر نخستین کارگرها بمانید
اگر فقط یک ملکه دارید، لولهٔ آزمایش را در مکانی تاریک و گرم قرار دهید. در حالت ایدئال، اگر به کابل حرارتی دسترسی دارید، آن را در ابتدای بخش خشک لوله قرار دهید تا مورچه‌ها را گرم کند.
بیشتر ملکه‌ها کاملاً کلواسترال هستند؛ یعنی در این مدت به هیچ غذایی نیاز ندارند. ملکه‌های مورچه‌ای که کاملاً کلواسترال هستند، معمولاً از ملکه‌های دیگر بزرگ‌ترند و شکم بزرگ‌تری دارند.
برخی گونه‌های مورچه نیمه‌کلواستری هستند؛ یعنی در این دوره به تغذیه دوره‌ای نیاز دارند. به‌طور کلی، ملکه‌های مورچه نیمه‌کلواستری کوچک‌تر هستند و شکم باریک‌تری از مورچه‌های کاملاً کلواستری دارند.
علاوه بر این، بسیاری از ملکه‌های مورچه پیش از تخم‌گذاری و پرورش کارگرها، به یک دوره خواب زمستانی نیاز دارند. برای بسیاری از گونه‌های مورچه در شمال آمریکا و کانادا، این کار فقط در سال نخست فعالیت کلونی لازم است. اگر یک ملکه را در پاییز یا زمستان جمع‌آوری کرده‌اید یا خریده‌اید، لطفاً به مرحله ۸ (خواب زمستانی مورچه‌ها). مراجعه کنید.
برای اطمینان از اینکه آیا در این مرحله باید به مورچه‌ها غذا بدهید یا نه، بهتر است گونه مورچه‌هایتان را به‌طور قطعی شناسایی کنید. Canada Ant Colony خدمات رایگان شناسایی مورچه‌های زنده را ارائه می‌دهد و در کانادا و بیشتر ایالت‌های آمریکا دقیق است.
همچنین می‌توانید از یک بوم‌شناس، مورچه‌شناس یا حشره‌شناس محلی بپرسید یا در انجمن‌های مختلف نگهداری مورچه در اینترنت جست‌وجو کنید.
در عرض ۲ تا ۳ هفته، ملکه‌تان باید شروع به تخم‌گذاری کند.
۴ تا ۶ هفته پس از گذاشته شدن نخستین تخم‌ها، باید انتظار داشته باشید نخستین کارگرها از تخم بیرون بیایند. این مورچه‌ها کوچک‌تر هستند و به آن‌ها نانیتیک می‌گویند. به‌محض ظاهر شدن نخستین نانیتیک‌ها، به مرحله ۵ بروید (نگهداری از مورچه‌ها در لوله آزمایش)
اگر ملکه‌ها گرم نشوند، انتظار داشته باشید زمان رشد دو برابر شود.
مرحله ۵: نگهداری از مورچه‌ها در لوله آزمایش
به‌محض ظاهر شدن نخستین کارگرها، باید برای مورچه‌هایتان برنامه غذایی تنظیم کنید. کلونی‌های کوچک معمولاً بسیار آرام هستند و تا زمانی که گرسنه نمانند، تلاش نمی‌کنند از محفظه‌شان فرار کنند. به‌طور کلی، مورچه‌ها به قندهای مایع برای تأمین انرژی و نیز پروتئین و چربی نیاز دارند که عمدتاً برای تقویت رشد به لاروها و ملکه داده می‌شوند. برای این کار دو راه وجود دارد:
مستقیماً داخل لوله آزمایش غذا بدهید
برای غذا دادن به مورچه‌ها قند بدهید: از پیپت یا خلال‌دندان استفاده کنید و آن را در قند مایع فرو ببرید؛ سپس قند را می‌توان به دیواره داخلی لوله آزمایش مالید. قندهای مایع شامل عسل، شربت افرا، شهد مرغ مگس‌خوار یا غذای تجاری مورچه هستند.
قند باید غلظتی آبکی داشته باشد و معمولاً پیشنهاد می‌کنیم در هر نوبت، حجمی بیشتر از مجموع نصف شکم مورچه‌ها به آن‌ها غذا ندهید. بهتر است مقدار غذا را کمتر از حد لازم برآورد کنید تا بیشتر از آن. مورچه‌ها غذای اضافی را در معده‌ای جداگانه (به نام چینه‌دان) ذخیره می‌کنند.
قند اضافی احتمالاً خشک می‌شود و به‌صورت باقیمانده‌ای ناخوشایند به دیوارهٔ لولهٔ آزمایش می‌چسبد. برای جلوگیری از این مشکل، می‌توانید از ظرف کوچکی که از فویل ساخته‌اید استفاده کنید. اما توجه داشته باشید که مورچه‌ها روی آن شن و پنبه می‌چسبانند و ممکن است تودهٔ زبالهٔ ناخوشایندی درست شود. بهتر است کمتر به آن‌ها غذا بدهید تا در باقیماندهٔ قند غرق نشوند یا گیر نکنند. مورچه‌ها باید دست‌کم هفته‌ای دو بار قند دریافت کنند، اما در صورت نیاز می‌توانند مدت بیشتری بدون قند سر کنند.
برای تأمین پروتئین و چربی: کلونی‌های کوچک مورچه با حشرات تازه‌کشته‌شده بهترین رشد را دارند. معمولاً باید آن‌ها را تکه‌تکه کنید و مثلاً یک پای جیرجیرک یا تکه‌ای از لارو سوسک آردی را به مورچه‌ها بدهید. در حالت ایدئال، این کار را باید هفته‌ای دو بار انجام دهید. هرچه پروتئین بیشتری دریافت کنند، مورچه‌ها سریع‌تر رشد می‌کنند.
برخی مورچه‌ها می‌توانند در کنار حشرات مرده، دانه هم به‌عنوان مکمل بخورند. ترکیب دانهٔ پرپروتئین، مثل دانهٔ قاصدک یا مغز شاهدانهٔ پوست‌کنده، ایدئال است.
دفع زباله: مورچه‌ها احتمالاً زباله‌هایشان را در قسمت خشک لولهٔ آزمایش، احتمالاً نزدیک دهانه، می‌گذارند. باید هر یکی دو هفته این توده را پاک کنید.
از فضای بیرونیِ لولهٔ آزمایش استفاده کنید
در صورت تمایل، تغذیه در فضای بیرونیِ لولهٔ آزمایش آسان‌تر می‌شود. این روش را «تَبز اَند تیوبز» هم می‌نامند. در این روش، لولهٔ آزمایش را در محل غذاجویی قرار می‌دهید تا مورچه‌ها بتوانند از آن تغذیه کنند. این کار تغذیه و دفع زباله را آسان‌تر می‌کند و فشار کمتری به مورچه‌ها وارد می‌کند.
برای شروع، کافی است لولهٔ آزمایش را با دهانهٔ باز در فضای بیرونی قرار دهید یا آن را به فضای بیرونی وصل کنید.
برای تغذیه با قند: با استفاده از پیپت، آبخوری مایع را پر کنید. این‌ها آبخوریهای آماده‌ای هستند که به‌طور ویژه برای مورچه‌ها طراحی شده‌اند. پایه را ببندید و آن را در فضای بیرونی قرار دهید.
برای تغذیه با حشرات: برای دادن حشرات، کافی است تکه‌هایی از حشرات تازه‌کشته‌شده را در فضای بیرونی قرار دهید. مورچه‌ها بیرون می‌آیند و آن‌ها را به لانه‌شان می‌برند تا هر وقت خواستند بخورند.
دفع زباله: مورچه‌ها بخشی از محل غذاجویی را به‌عنوان تودهٔ زباله یا میدِن انتخاب می‌کنند. کافی است هر چند هفته یک‌بار این توده را با موچین یا با دست بردارید. یاد بگیرید چطور به مورچه‌هایتان استفاده از سطل زباله را آموزش دهید.
کلونی مورچه‌های شما به‌مرور رشد می‌کند و می‌توانید افزایش تعداد کارگرها را مشاهده کنید.
مرحله ۶: انتقال مورچه‌ها به فرمیکاریوم
پیش از خرید فرمیکاریوم، باید مطمئن شوید مورچه‌ها آماده‌اند به آن نقل مکان کنند. به‌طور کلی، هنگام انتقال، مورچه‌ها نباید بیش از کمتر از ۲۰٪ فضای فرمیکاریوم را پر کرده باشند. در غیر این صورت، ممکن است فضای داخل لانه را با محل جست‌وجوی غذا اشتباه بگیرند و زباله‌هایشان را به داخل لانه ببرند؛ جایی که زباله‌ها ممکن است بپوسند و تمیزکردنشان دشوار است.
بیشتر لانه‌ها دو بخش دارند: یک لانه و یک فضای بیرونی. فضای بیرونی، یا محل جست‌وجوی غذا، جایی است که مورچه‌ها غذا پیدا می‌کنند و زباله‌هایشان را جمع می‌کنند؛ لانه هم محل زندگی آن‌ها و پرورش نوزادهایشان است (همان بخشی که زیر زمین قرار دارد!).
برای انتقال یک کلونی مورچه از لوله آزمایش به فرمیکاریوم، دو روش اصلی وجود دارد: انتقال دستی آن‌ها یا ترغیبشان به جابه‌جایی با ایجاد تغییراتی در محیط.
انتقال دستی شامل خالی‌کردن مورچه‌ها از لوله آزمایش با احتیاط و انتقال آن‌ها به فرمیکاریوم است. برای این کار، لوله آزمایش را باز کنید و در ورودی فرمیکاریوم، در بخش فضای بیرونی/جست‌وجوی غذا، به‌آرامی به آن ضربه بزنید تا تعدادی از مورچه‌ها بیرون بیفتند. در صورت نیاز، شدت ضربه‌ها را به‌تدریج افزایش دهید تا باقی کلونی هم بیرون بیایند و کارگرها نوزادها و ملکه را به لانه جدید ببرند. این روش سریع است، اما ممکن است برای مورچه‌ها تنش‌زا باشد و اگر خیلی محکم ضربه بزنید، خطر آسیب‌دیدن ملکه یا ازدست‌رفتن بخشی از نوزادها وجود دارد. بهتر است این روش را زمانی به کار ببرید که کلونی کوچک است، یا اگر مورچه‌ها از جابه‌جایی امتناع می‌کنند، به‌عنوان آخرین راه چاره.
ترغیب مورچه‌ها به جابه‌جایی داوطلبانه، روشی ملایم‌تر و طبیعی‌تر است. ابتدا مطمئن شوید مورچه‌ها به محل جدیدشان دسترسی دارند؛ می‌توانید با لوله آن‌ها را به هم وصل کنید یا این کار را دستی انجام دهید. ازآنجاکه مورچه‌ها محیط‌های تاریک، گرم و مرطوب را ترجیح می‌دهند، می‌توانید با پوشاندن فرمیکاریوم و تاریک نگه‌داشتن آن، در حالی که لوله آزمایش را در معرض نور روشن قرار می‌دهید، آن را جذاب‌تر کنید. همچنین می‌توانید فرمیکاریوم را گرم‌تر از لوله آزمایش کنید و بگذارید لوله آزمایش سرد و خشک بماند.
به‌مرور، مورچه‌ها شروع می‌کنند به انتقال ملکه، نوزادها و خودشان به محیط مناسب‌تر. این روش، بسته به اندازه و ترجیحات کلونی، ممکن است از چند روز تا چند هفته طول بکشد، اما برای مورچه‌ها بسیار کم‌تنش‌تر است و خطر آسیب را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهد.
مرحله ۷: مراقبت از مورچه‌ها در فرمیکاریوم
یک فرمیکاریوم با فضای بیرونی متصل، محیطی طبیعی‌تر برای جست‌وجوی غذا فراهم می‌کند که مورچه‌ها می‌توانند در آن غذا پیدا کنند. این چیدمان، غذا دادن و تمیزکاری را آسان‌تر می‌کند و در عین حال مزاحمت برای کلونی را به حداقل می‌رساند. مورچه‌ها در فضای بیرونی به جست‌وجوی غذا می‌پردازند و آن را به لانه برمی‌گردانند.
حتماً لانه را گرم کنید!
- از کابل گرمایشی یا پد گرمایی مخصوص خزندگان استفاده کنید و آن را زیر یکی از گوشه‌های لانه قرار دهید. تمام لانه را گرم نکنید. مورچه‌ها در اطراف لانه جابه‌جا می‌شوند تا رطوبت و دمای ایدئال را برای همه پیدا کنند.
حتماً به لانه آب بدهید!
- معمولاً لانه‌ها باید همراه با راهنمای آب‌رسانی عرضه شوند. اغلب نوعی دریچه یا سینی آب دارند که باید مطمئن شوید خشک نشود؛ معمولاً برای این کار از سرنگ استفاده می‌شود. مطمئن شوید که همیشه آب در دسترس لانه باشد!
تغذیه با قند:
- با استفاده از قطره‌چکان، آبخوری مایع (که به‌صورت تجاری برای مورچه‌ها عرضه می‌شود) را با منبعی از قند پر کنید. آبخوری را برای دسترسی آسان در فضای بیرونی لانه قرار دهید.
- همچنین می‌توانید یک قطره عسل رقیق‌شده یا آب‌شکر را در ظرف غذای کوچکی در فضای بیرونی لانه بریزید.
تغذیه با پروتئین و چربی:
- تکه‌های کوچک حشرات تازه‌کشته‌شده را مستقیماً در فضای بیرونی لانه قرار دهید. مورچه‌ها غذا را جمع می‌کنند و با سرعت خودشان به لانه می‌برند.
- فضای بیرونی لانه را بررسی کنید تا مطمئن شوید پروتئین مصرف می‌شود و هر مقدار باقی‌مانده را هر ۲۴ تا ۴۸ ساعت جایگزین کنید.
دفع زباله:
- مورچه‌ها در فضای بیرونی لانه بخشی به نام «تودهٔ پسماند» ایجاد می‌کنند و زباله‌ها را در آن می‌ریزند. هر چند هفته یک‌بار با موچین یا دستکش توده‌های زباله را بردارید تا محیط تمیز بماند.
مرحلهٔ ۸: به خواب زمستانی بردن مورچه‌ها
خواب زمستانی بخش مهمی از نگهداری بسیاری از گونه‌های مورچهٔ مناطق معتدل است و به آن‌ها امکان می‌دهد دورهٔ خواب زمستانی طبیعی خود را شبیه‌سازی کنند. خواباندن درست مورچه‌ها در زمستان به سلامت و طول عمر کلونی کمک می‌کند. راهنمای سادهٔ زیر به شما کمک می‌کند مورچه‌هایتان را به خواب زمستانی ببرید:
۱. مشخص کنید که آیا گونهٔ شما به خواب زمستانی نیاز دارد:
- گونه‌های معتدل (برای نمونه Lasius، Formica، Camponotus) معمولاً به خواب زمستانی نیاز دارند.
- ممکن است گونه‌های گرمسیری به خواب زمستانی نیاز نداشته باشند و بتوان آن‌ها را در تمام طول سال در دمایی ثابت نگه داشت.
۲. آماده‌سازی برای خواب زمستانی:
- اواخر پاییز، دفعات غذا دادن را کمتر کنید و مقدار غذا را به‌تدریج کاهش دهید. مورچه‌ها باید پیش از ورود به خواب زمستانی به‌خوبی تغذیه شده باشند.
- طی ۱ تا ۲ هفته دما را به‌تدریج کاهش دهید تا مورچه‌ها شوکه نشوند. کلونی را به مکانی خنک‌تر، مانند زیرزمین یا گاراژ، منتقل کنید و دمای ۵ تا ۱۰ درجهٔ سانتی‌گراد (۴۱ تا ۵۰ درجهٔ فارنهایت) را هدف بگیرید.
۳. در طول خواب زمستانی:
- فرمیکاریوم یا لولهٔ آزمایش را در مکانی تاریک و آرام با دمای ثابت قرار دهید.
- رطوبت لانه را کمی حفظ کنید تا از کم‌آبی جلوگیری شود، اما بیش از حد به آن آب ندهید.
- کلنی را آشفته نکنید. گاهی به آن‌ها سر بزنید، اما از جابه‌جایی غیرضروری خودداری کنید.
4. پایان خواب زمستانی:
- پس از 3-4 ماه، طی یکی دو هفته کلنی را به‌تدریج به دمای اتاق برگردانید.
- تغذیه و مراقبت منظم را از سر بگیرید. ممکن است مدتی طول بکشد تا کلنی دوباره فعال شود.
خواب زمستانی مناسب به مورچه‌ها کمک می‌کند با چرخه طبیعی زندگی‌شان هماهنگ بمانند و از رشد سالم آن‌ها در سال پیش رو پشتیبانی می‌کند.
مرحله 9: عیب‌یابی رایج
حفظ سلامت و رونق کلنی مورچه‌ها مستلزم هوشیاری و اقدام سریع هنگام بروز مشکل است. در ادامه، برخی از رایج‌ترین مشکلاتی را که مورچه‌داران با آن روبه‌رو می‌شوند و راهکارهای عملی برای سالم و سرحال نگه‌داشتن کلنی‌تان می‌آوریم.
رشد کپک
کپک می‌تواند به‌سرعت در مورچه‌داری مشکل‌ساز شود و اغلب به‌دلیل رطوبت بیش از حد، تهویه نامناسب یا باقی‌ماندن غذای نخورده ایجاد می‌شود.
- برای مقابله با رشد کپک، ابتدا تهویه را بهتر کنید. گردش هوای مناسب، رطوبت اضافی را که کپک در آن رشد می‌کند کاهش می‌دهد.
- تمیزکاری منظم ضروری است—همیشه پیش از آنکه غذای نخورده و پسماند به محل رشد کپک تبدیل شوند، آن‌ها را بردارید. در پایان، رطوبت فرمیکاریوم را با رطوبت‌سنج زیر نظر بگیرید و برای حفظ میزان بهینه، در صورت نیاز آن را تنظیم کنید.
مورچه‌های فراری
هیچ‌چیز نگران‌کننده‌تر از پیدا کردن مورچه‌ها بیرون از محل زندگی تعیین‌شده‌شان نیست. فرار مورچه‌ها معمولاً به‌دلیل وجود شکاف یا ترک در فرمیکاریوم یا نبود موانع پیشگیری از فرار رخ می‌دهد.
- برای رفع این مشکل، فرمیکاریوم را به‌دقت بررسی کنید و هر شکافی را با مواد غیرسمی ببندید.
- استفاده از موانعی مانند فلوئن، پودر تالک یا مواد دیگری که از فرار جلوگیری می‌کنند، در لبه‌های فرمیکاریوم می‌تواند لایه‌ای امنیتیِ اضافی ایجاد کند.
کم‌آبی
کم‌آبی می‌تواند در کلنی مورچه‌ها بی‌سروصدا مرگبار شود و اغلب به‌دلیل کمبود منابع آب یا تبخیر سریع در محیط‌های گرم یا خشک رخ می‌دهد.
- برای پیشگیری از این مشکل، مطمئن شوید کلنی همیشه به چند منبع آب دسترسی دارد؛ مانند توپک‌های پنبه‌ای خیس یا آبخوریهای کوچک. همچنین، رطوبت را زیر نظر بگیرید و در حد مناسب نگه دارید، زیرا محیط خشک می‌تواند خطر کم‌آبی را افزایش دهد.
پرخوری و کم‌غذایی
ایجاد تعادل درست در تغذیه بسیار مهم است. پرخوری زمانی رخ می‌دهد که غذای بیش از حد در اختیار کلنی قرار گیرد و باعث انباشته‌شدن پسماند و احتمال رشد کپک شود.
- مقدارهای کم و قابل‌کنترل غذا بدهید و باقی‌مانده‌ها را سریع جمع کنید. در مقابل، کم‌غذایی از کمبود غذا یا رژیم غذایی نامناسب ناشی می‌شود.
- برنامه‌ای منظم برای تغذیه تنظیم کنید و ترکیبی متعادل از پروتئین و قند متناسب با گونه‌تان در اختیار کلنی بگذارید تا سیر و سالم بماند.